De grondleggers

Oplossingsgerichte coaching komt voort uit de oplossingsgerichte therapie. Deze therapie werd in jaren 80 ontwikkeld door een groep therapeuten uit Milwaukee (USA), waarvan Insoo Kim Berg en haar man Steve De Shazer de bekendste zijn. Ze wilde af van langdurende therapieën en gingen experimenteren met alternatieve aanpakken. Ze maakte daarbij gebruik van simpele vuistregels, zoals: meer doen van wat werkt en vooral niet door gaan met aanpakken die niet werken. Deze eenvoudige aanpak leidde uiteindelijk tot de oplossingsgerichte therapie. Een therapie die inmiddels al in vele onderzoeken zijn effectiviteit heeft bewezen.

Op dit moment is oplossingsgericht werken al lang niet meer beperkt tot therapie. Het bleek al heel snel dat het op veel meer plaatsen bruikbaar was. Na oplossingsgericht coachen werd het bijvoorbeeld ook ingezet bij  teambegeleiding en teamcoaching, loopbaanbegeleiding, (project)management, het begeleiden van leerlingen, mediation en het oplossen van complexe problemen.

De uitgangspunten

De uitgangspunten van oplossingsgericht coachen zijn simpel samen te vatten:

• Stop met wat niet werkt



• Doe meer van wat wel werkt



• Geen enkel probleem is altijd aanwezig



• Je hoeft de oorzaak niet te weten om de oplossing te vinden



• De cliënt weet de oplossing

Wat gebeurt er tijdens oplossingsgericht coachen?

Bij oplossingsgericht coachen heeft de coach maar 1 doel, het begeleiden van de cliënt bij het zoeken naar oplossingen. Iedere keer dat de cliënt wil doorpraten over problemen begeleidt de coach hem terug naar praten over oplossingen. Dit zorgt ervoor dat bij oplossingsgerichte coachingsgesprekken een positieve sfeer hangt, een oplossingsgericht coachingsgesprek geeft energie en nieuwe ideeën over de manieren om een probleem aan te pakken. De coach begeleidt, het is dus de cliënt die zijn eigen oplossingen vindt. Om de cliënt te ondersteunen bij het zoeken naar oplossingen heeft de oplossingsgerichte coach een gereedschapskist vol met technieken tot zijn beschikking. De meest gebruikte zijn:

Zoeken naar uitzonderingen

Een heel eenvoudige manier om te zoeken naar oplossingen is door te zoeken naar uitzonderingen. Oplossingsgerichte coachen gaan er vanuit dat een probleem nooit de hele tijd aanwezig is. Soms is het er even niet of is het in ieder geval minder erg. Die situaties zijn heel bruikbaar als bron van oplossingen. Want waardoor komt het dat een probleem er soms niet is? En wat kunnen we leren van zo’n situatie?

De wondervraag

De wondervraag is eigenlijk bij toeval ontdekt. Insoo Kim Berg werkte met een cliënte die het helemaal niet meer zag zitten.  Kim Berg stelde haar de vraag wat er moest gebeuren om het gesprek succesvol te maken. De vrouw antwoordde, ‘Ik weet het niet, misschien moet er gewoon een wonder gebeuren’. Toen Kim Berg vroeg hoe het leven er na een wonder uit zou zien begon de vrouw enthousiast te vertellen en steeds meer op te fleuren. Een nieuwe vraag was geboren die daarna nog duizenden keren gesteld is.

Bij de wondervraag stelt de coach de cliënt de vraag wat er zou veranderen als door een wonder het probleem niet meer zou bestaan. Hij begeleidt de cliënt bij het onderzoeken wat er zou veranderen en wat daarvan geleerd kan worden. Door de wondervraag te stellen worden de doelen van de cliënt vaak veel concreter en komen ook vaak de eerste nieuwe oplossingen al naar boven.

Positieve doelen stellen

Oplossingsgericht werken focust zich niet op problemen maar op oplossingen, dus op de toekomst. Daarbij is het natuurlijk wel van belang om heel goed voor ogen te hebben welke kant je op wilt. Daarom moeten de doelen goed geformuleerd worden. Belangrijk daarbij is dat ze positief geformuleerd zijn, dus niet: ‘ik wil minder stress’, maar: ‘ik wil de hele nacht doorslapen’. Het positief formuleren van doelen helpt vaak al bij het formuleren van oplossingen.

Schalen

Bij schalen gaat het om de volgende vraag: Waar sta je op een schaal van 1 tot 10?. Waarbij de 1 staat voor ‘het lukt helemaal niet’ en de 10 voor ‘het gaat precies zoals ik het zou willen’. Dat is de schaalvraag. Met die informatie kan de coach vervolgens verder, want als je bijvoorbeeld een 4 scoort, waarom scoor je dan geen 1? Kennelijk doe je al een aantal dingen goed. Wat kan je daarvan leren en wat kan je vaker doen? Hoe zou het zijn om op de 10 te staan? En wat zou een eerste kleine stap kunnen zijn om dichter bij de 10 te komen?

Kleine stappen

Verandering hoeft niet met grote stappen te gaan. Een eerste kleine stap is vaak minder eng. Ook levert het minder risico op als het niet goed gaat, er kan dan veel minder mis gaan. Tegelijkertijd zorgen kleine eerste stappen vaak voor een sneeuwbaleffect waardoor er na de eerste stap steeds meer en steeds grotere veranderingen komen. Een oplossingsgerichte coach gaat met zijn cliënt op zoek naar van die eerste kleine verbeteringen om aan te werken.

Aanmoedigen

Stimuleren is bij veranderingen heel belangrijk. Dus besteedt de coach veel aandacht aan zaken die goed gaan, maakt hij complimenten over vooruitgang en over de inspanningen die de cliënt doet. Hierdoor blijft de coach de nadruk leggen op de vooruitgang en op het werken aan oplossingen.

Wanneer wordt oplossingsgericht coachen toegepast?

Oplossingsgericht coachen wordt bij verschillende problemen toegepast. Als therapie wordt het bijvoorbeeld toegepast bij alcoholverslaafden, huiselijk geweld, post traumatische stress stoornissen en familietherapie. Er zijn in principe dan ook geen beperkingen aan het toepassen van deze benadering, mits de cliënt in staat is tot zinvolle communicatie en het stellen van goede doelen.

Meer weten?

Er zijn in het Nederlands inmiddels vele goede boeken over dit onderwerp verschenen. Bij iedere boekhandel zijn deze te vinden. De beste inleiding tot oplossingsgericht coachen is het gelijknamige boek van Insoo Kim Berg en Peter Szabo van uitgeverij Thema. Opleidingen voor oplossingsgericht werken worden onder andere gegeven door trainings- en adviesbureau oplossingsgericht veranderen en Louis Cauffman. Verschillende coachingsopleidingen leiden op tot oplossingsgericht coach of besteden hier veel aandacht aan, zoals bijvoorbeeld de coachingsopleiding van BGL. Verder zijn er op verschillende plekken in Nederland coaches die oplossingsgericht coachen, zoals de auteur van dit artikel.

Dit artikel is ook te downloaden op de downloadpagina van MWPcoaching.

Jasper van den Brink

Oplossingsgericht Coach in Utrecht

www.mwpcoaching.nl